Знаменитые земляки

RSS-лента

Десятого сентября в селе Новоишимское с участием акима района Б.С.Жумабекова состоялось долгожданное событие - в целях реализации программной статьи Главы государства Н.А. Назарбаева «Рухани жаңгыру» был открыт бюст Магжану Жума­баеву, чей 125-летний юбилей отмечался в этом году. В мероп­риятии, прошедшем в микрорайоне, носящем имя писателя- земляка, приняли участие племянник М.Б. Жумабаева Т.С. Бекенов, представители трудовых коллективов, общественность села.

19 октября 2018 - Кабиева Р. | Подробнее | 0 комментариев | 100 просмотров

Алаш қозгалысының қайраткері, лирик ақын Мағжан Бекенұлы Жұмабаевтың туғанына биыл 125 жыл. Сондай-ақ жазушы драматург Мағжан Жұмабаев атамыздың 125 торқалы тойын бүкіл қазақ елі тойлауда. Осыған орай «Рухани жаңгыру» багдарламасын жүзеге асыру аясында агымдагы жылдың 10 қазанында Ғабит Мүсірепов атындағы ауданның, Новоишим ауылында аудан әкімі Б.С.Жұмабеков ақын, қогамдық қайраткер Мағжан Жұмабаевтың ескерткішін салтанатты түрде ашты.

19 октября 2018 - Кабиева Р. | Подробнее | 0 комментариев | 97 просмотров

 Личность известного казахстанского батыра и полководца, акына и музыканта XVIII века обсудили в Северо-Казахстанском государственном университете им. м. Козыбаева. Здесь прошёл «круглый стол» посвящённый личности Кожабергена жырау Он оставил потомкам память о себе и бесценное наследие.

10 октября 2018 - Кабиева Р. | Подробнее | 0 комментариев | 89 просмотров

 


Творчество жырау Кожабергена, 350-летие «которого в нынешнем году отмечает общественность Казахстана, дало мощный толчок развитию национальной исторической науки.

 

Ханкельды АБЖАНОВ, директор Института истории,

 этнологии им. Ч. Валиханова, член-корреспондент НАН РК

8 октября 2018 - Кабиева Р. | Подробнее | 0 комментариев | 92 просмотра

          Тернист и драматичен был путь нашей страны к обретению независимости, прошедшей через тяжелейшие исторические испытания - продолжительные войны с внешними врагами, страдания и лишения народа, годы великих бедствий. Однако предки казахов сумели выстоять и выжить, более того они сумели сохранить целостность испокон веков занимаемой ими огромной территории. В этом заключаются их величие и сила духа, достойные преклонения.

Кожаберген жырау - это один из сим­волов и ярких представителей казахс­кого народа, стоявших у истоков борь­бы за свободу и независимость страны против джунгарских завоевателей. По словам Шокана Уалиханова, это был очень сложный период в истории Казахстана, когда под угрозой оказа­лось само существование казахов как нации. Джунгары, волжские калмыки, яицкие казаки и башкиры с разных сторон громили их улусы, отгоняли скот и уводили в плен целыми семействами.

5 октября 2018 - Кабиева Р. | Подробнее | 0 комментариев | 102 просмотра

     В казахском народе всегда ценились личности, владеющие острым метким словом, твердой рукой, справедливостью, являющиеся знатока­ми свойств вещей и качеств людей, высокой отвагой, верностью и лю­бовью к родине. Одним из таких выдающихся личностей, оставшимся в народной памяти, был Кожаберген жырау Толыбай сыншы улы.

Родился Кожаберген в 1663 г. в семье Толыбай сыншы в мест­ности Гултөбе (Цветочный холм) недалеко от современного села Благовещенка Жамбылского рай­она Северо-Казахстанской обла­сти.

5 октября 2018 - Кабиева Р. | Подробнее | 0 комментариев | 81 просмотр

Если вы у Бухар совет спросите,     

Я дам совет, ребята, Вам,          

С Кожабергена пример берите,                                                                                                                          

Как защищать Отан (Родину).

                                     Бухар жырау

 

В последнее время, особенно в связи с десятилетием независимос­ти республики, многое делается для изучения биографии, познания жиз­ни и деятельности известного ба­тыра и государственного деятеля, нашего знаменитого земляка Кожа­бергена жырау. Свидетельством это­го являются проведенная в конце декабря 2000 года в г.Петропавловске выездная сессия Национальной академии наук Республики Казахс­тан и республиканская научно- теоретическая конференция на те­му: «Место и роль Кожабергена жы­рау в истории страны».

5 октября 2018 - Кабиева Р. | Подробнее | 0 комментариев | 109 просмотров

Ақын туралы білгендерін айтып һәм жазып берген Мырзалыұлы Баялы, Шыңғысұлы Қоқыш, Бозайұлы Ысмағұл ақсақалдарға һәм Самыратұлы Қазыға көп рақмет айтамын.

 


 

Мағжан.

 

3 сентября 2018 - Кабиева Р. | Подробнее | 0 комментариев | 128 просмотров

1977 жыл. Қаңтар айының алғашқы аптасы. Жұмыс бөлмеме (Қазақстан Жазушылар одағы Әдеби қорының директоры кезім) бір келіншек қолтығынан демеген бәйбіше келді. Реңді кісі. Жоғары шығарып, диванға жайғастырдым. Жөн сұрастық. Мағжан аға Жұмабаевтың зайыбы Зылиха апай екен. Маған шаршаңқы кейіппен қарап:

 

- Мені "халық жауының қатыны" деп бұл литфондыға жолатпай қойған, жолаттырмай қойған, Мағжан ағаңның әлгібір "достары", - деп мырс етті де: - Қалқам, Мағжанды білесің бе?-деді.

- Білем, апай, білмегенде ше?! Менде бес-алты өлеңінің, "Батыр Баян" дастанының көшірмелері бар, - дедім. "Қыз-келіншек кезіңізде тым сұлу болғанға ұқсайсыз, Маған "Бәрінен де сен сұлу" өлеңін сізге арнаған- ау -деп ойлап та үлгердім.

 

27 августа 2018 - Кабиева Р. | Подробнее | 0 комментариев | 122 просмотра

   Заманында Қазақ КСР Министрлер кеңесі жанындагы Телевизия және радиохабарларын тарату жөніндегі комитеттің басшысы, Қазақ КСР Министрлер кеңесінің баспасөз жөніндегі мемлекеттік комитеті төрағасының орынбасары қызметтерін атқарған, журналист, жазушы Қанапия Мұстафиннің өмір жолы бүгінгі жастарға да үлгі болғандай.

   Ол 1906 жылы Петропавл уезінің Төңкеріс болысындағы №4 ауылында - қазіргі Тимирязев ауданындағы ЬІнтымақ ауылында туған. Әкесі Мұстафа Шорағұлұлы қазақ, орыс тілдерін жақсы білген, көзі ашық әрі еті тірі адам болыпты. Ол баласы Қанапияны жастайынан оқуға берген. Алайда, кедейліктің салдарынан Қанапия 14 жасынан байдың малын бағып, жалшы болады. Кейін әкесімен бірге ұжымшарға кіреді. Комсомол қатарында белсенділік көрсеткен жасты аудандық ком­сомол ұйымы Қызылжар қаласына тракторшылар даярлайтын курсқа оқуға жібереді. Курсты жақсы бітірген Қанапия сол кездегі Бейнетқор (қазіргі Аққайың) ауданындағы "Шағалалы" кеңшарында тракторшы болып істейді.

25 августа 2018 - Кабиева Р. | Подробнее | 0 комментариев | 138 просмотров

 Жаманшұбар - академик-жазушы, қазақ әдебиетінің классигі атанған Сәбит Мұқановтың кіндік қаны тамған киелі жер. Жерлесіміз, ақын Владимир Шестериковтың Сәбит Мұқановқа арнаған өлеңі де осылай аталған. Жазушының кедей отбасында дүниеге келіп, алты жасынан жетім қалғаны белгілі. Балдырған "жалаң аяқ", "жыртық шалбар" жетімдіктің ащы дәмін молынан тартады. Қаламгердің сол кездегі қиын-қыстау өмірін ақын қысқа ғана жырласа да, оның балалық шағын шынайы суреттейді:

Жаманшұбар.

Жусанды мұң.

Ащы дақпен ағарған мына аспан,

Киіз үйде жайылса да мол дастарқан

Сұрамайды ол байдан бір үзім нан.

Таңғаларлығы, ақын Валерий Любушин де Сәбитке арнап жазған өлеңінде осы ащы жусанды еске алады:

Кеңістіктің шеті жоқ, ол бір шексіз

Дәмі де ащы бұл жусанның

Қанға бөкті-ау, күншығыс...

25 августа 2018 - Кабиева Р. | Подробнее | 0 комментариев | 90 просмотров

          Осыдан жарты ғасырдан астам уақыт бұрын санамызға сәуле шашып, шырақ отын маздатқан ұстаздарымызбен, мектебімізбен қош айтысып, арман жетегінде алыстағы Алматыға жол тарттық. Әуелі Алланың, одан кейін мектепте алған білімнің арқасында студент атандық.

Қазақ тілі мен әдебиеті бөліміне түскен елу студенттің біреуі ғана Солтүстік Қазақстан облысынан болды. Ол - мен. Бұрын аты-жөндері оқулық авторлары ретінде таныс ғалымдардың алдында отырып, дәрістерін тыңдаймыз. Біз оқыған алпысыншы жылдары университеттің қазақ тілі кафедрасының меңгерушісі, көрнекті ғалым, про­фессор Мәулен Балақаев адами кішіпейілділігімен ағалық қамқор көңілімен, жұмсақ мінезімен баурап, өзіне тартып тұратын. Қазақ әдебиеті кафедрасының меңгерушісі, профессор Бейсембай Кенжебаев әдебиетіміздің тарихын зерттеумен түбегейлі айналысып, ғылыми еңбектер жазып, Мырзатай Жолдасбеков, Мұхтар Мағауин, Рымғали Нұрғали сияқты талантты шәкірттерін қа­зақ әдебиетінің ерте дәуірден бергі тарихын зерттеуге тартты.

25 августа 2018 - Кабиева Р. | Подробнее | 0 комментариев | 190 просмотров

         Абайдан кейін қазақ поэзиясына тың жол салып, әлем әдебиетінің алтын қорына өз үлесін қосқан ақын Мағжан Жұмабаев өткен ғасырдың 20-30-ыншы жылдары ұлттық педагогика әлемінде де айрықша із қалдырды. Оның ақындығы туа біткен табиғи дарындылығы болса, өмірдегі негізгі кәсібі-ұстаздық.

ХХ ғасырдың басында Әлихан Бөкейхановтың басшылығымен "Алаш" партиясы аясына топтасқан зиялылар бостандық алудың бір вана жолы халықты қараңғылық буәауынан босату деп білді. Сол себепті де am төбелендей аз ғана топ саналы ғұмырын оқу-ағарту ісіне арнады. Бабаларымыздың бірі ақын, бірі әдебиетші, ендігілері инже­нер, зерттеуші, саясаткер бола тура, ағарту ісіне берілді. Бәрі бірігіп халықты оқу-білімге шақырды. Әрі олар осы мақсатта барлық мүмкіншіліктерді пайдалана білді. Соның арқасында "Қазақ", "Айқап", "Жаңа мектеп", т. б. баспасөз беттерінде оқу-ағарту ісі туралы көптеген мақалалар жарияланып, түрлі пәндер бойынша оқулықтар мен әдістемелік құралдар жарық көрді.

24 августа 2018 - Кабиева Р. | Подробнее | 0 комментариев | 118 просмотров

     Ақан серілік құрып жүргенінде Тінәлі қажының қызы Ұрқияға ғашық болады. Ұрқияның атастырылып қойғанына қарамастан алып қашады. "Мұның арты кейін үлкен дауға айналып, сол кездің Тулақ дейтін батыры Ақанды атып өлтірмекші болған екен", - деген әңгімелер де бар. Алайда, ел жақсылары ара түсіп тоқтатып, "Серінің аты сері ғой. Осымен дау бітсін", - деп, ақыры Ұрқияны Ақанға қосып, қалың малын Қорамса төлейді.

Осылайша, дау басылып, өмір енді өз арнасына түсе бастағанда, үш айдан соң Ұрқия шешек шығып, қайтыс болады. Ұрқия өлгеннен кейін біраз жүрген Ақан Ақтоқтымен қайта табысқысы келеді. Бұған қатысты бірнеше дерек бар. Ақан сері қайта оралғанда Ақтоқтының көңілі суып қалған екен "Бұрын мені тастап, Ұрқияға кетіп қалған едің", - деп, көңіл түкпіріндегі өкпесін айтып, көнбейді. Ақыры "Ақтоқты ұзатылайын деп жатыр" дегенді естіген Ақан бір сапардан келе жатқан Ақтоқтыны алып қашады. Ол туралы да әртүрлі деректер бар. Бір деректе "Қуғыншылар қуып жетіп қалғаннан кейін Ақтоқты: "Сен елдің серісісің ғой, қашып құтыл. Мыналар ұстап алса, өлтіреді. Ма­ған не қылар дейсің", - деп қалып қояды. Ақан қашып құтылып, қуғыншылар жете алмай қалды" делінеді. Бірақ маған бұл деректер сенімсіз көрінеді. Ақтоқтының көңілі қалғаны соншалық, Ақанға илікпей қояды. Мен осы кейінгі деректі жөн көремін. Сөйтіп, Ақан сері Ақтоқтыдан айырылады. Ол Жолмұқанға қосылып, тәуір өмір сүрген екен деседі. Ақтоқты 1932 жылы ашаршылық кезінде қайтыс болды деген дерек бар.

23 августа 2018 - Кабиева Р. | Подробнее | 0 комментариев | 126 просмотров

 ... "Айжанның азабы", "Мәжен", "Той тарқар", "Бәсекелестер жиыны", "Жол айырығы", "Мырзалар", "Жүрек жұмбағы", "Болсаң, Болаттай бол" сияқты әңгімелер, "Алма өз түбінен аулаққа түспейді", "Көн құрысса, қалпына барады" атты повестер жазған қазақ баспасөзінің елең-алаңында ондаған мақалаларың көсемсөздерін оқырман жүрегіне ұялатқан елеулі жазушы Әбдірахман Айсаринның есімі әдебиет тарихында ескерусіз қалып келді.

Небары қырық жыл ғұмыр кешіп (1898-1938), озбыр заманның отына күйіп кеткен оның өмірі қамшының сабындай қысқа болғанына қазіргі оқырман ой жіберер деп дәмеленемін

22 августа 2018 - Кабиева Р. | Подробнее | 0 комментариев | 130 просмотров