Знаменитые земляки

RSS-лента

    Кешегіміз түгенделмей, бүгінгіміз бүтінделмейді. Бұл — өмір ақиқаты. Кешегімізді түгендеу дегеніміз — барыңды бағалай білу, ата-бабаларымыздан қалған, ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып келе жатқан асыл мұраны сақтай білу. Асыл мұра деп отырғанымыз — қазақ халқының тарихы, мәдениеті, салт-дәстүрі, әдет-ғұрпы, тілі, діні, яғни, дүниедегі барлық өмірлік, моральдық құндылықтар.

    Біздің өңірімізден ержүрек батырлар, кемеңгер шешендер, даңқы жер жарған даналар, кемел жанды ақындар көп шыққан. Осы қасиетті қазақ топырағында туып-өскен ұлылардың ұлысы, дара тұлға, классик ақын, қазақ әдебиетіндегі ХХ ғасырдың жарық жұлдыздарының бірі - МағжанЖұмабаев.

18 августа 2018 - Кабиева Р. | Подробнее | 0 комментариев | 51 просмотр

Мағжан ашаршылыққа ұшырағандарға көмек көрсету мақсатымен мал жинап Көкшетауда жүргенде "Мир труда" газетінің 1922 жылы 8 тамыздағы санында губерниялық атқару комитетінің төрағасы Сабыр Шәріповтің "Қазақ болыстарындағы кеңестер сайлауы" деген мақаласы басылды. "Рибас" деп жасырын aт қойған автор "жергілікті билік орындарына бұрынғы алашордашылар сайланып кетпесін" деп жар салды. 9 тамыздағы газетке "Алашордашыларға - кеңес ұйымдарында орын жоқ!" деген мақаласын тағы бастырды.

 

17 августа 2018 - Кабиева Р. | Подробнее | 0 комментариев | 77 просмотров

 Жуырда Сәбит Мұқанов пен Ғабит Мүсіреповтің әдеби-мемориалдың мұражай кешенінің ұйымдастыруымен "Мұқановтың хатханасы - Письмотека Муканова" атты кітаптың тұсаукесері болып өтті. Сәбеңнің 1924-1973 жылдар аралығында өзі жазған және басқа адамдардан алған 300-ден астам хаттарын құрастырып, құнды шығарма ретінде оқырман қауымға ұсынып отырған, алғы сөзін жазған әрі жауапты редакторы - ақын, халықаралық "Алаш" сыйлығының лауреаты Әділғазы Қайырбеков. Қазақ әдебиетінің классигі, академик-жазушы Сәбеңнің хаттарынан жинақталған бұл кітаптан еткен уақыттың тынысы сезіледі, сан-қилы тағдырлар, қоғамның сол алмағайып замандағы шындығы жайлы боямасыз баяндалады. Сәбең А.Толстой, И.Сталин, М.Жұмабаев, Ш.Қудайбердіұлы, Ж.Шаяхметов, Д.Қонаев, I.Омаров, А.Фадеев, К.Симонов, Т.Нұртазин, Ж.Бектуров, И.Шухов, Ғ.Малдыбаев, Т.Кәкішев, Ә.Нурпейісов және тағы басқалармен хат арқылы пікірлескен. Сыр тұнған, астарынан ақиқат ақтарылған хаттар оқыған сәтте өзіңді ой тереңіне тартып, әрі қарай жетелей түседі. Газетіміздің бүгінгі санында оқырмандар назарына "Мұкановтың хатханасынан" бірнеше хатты ұсынып отырмыз.

17 августа 2018 - Садыкова А. | Подробнее | 0 комментариев | 42 просмотра

Ұлты үшін теперіш көріп, тарихтан уақытша аты жойылса да, халқының жүрегінен мәңгілікке орын алған ақынның табанының ізі қалған қасиетті жерді басып, жыр пайғамбарының туған ауылы - Сарытомар ауылының жай-күйімен танысып, ақын тағдыры жайлы талай сырға қаның болудың өзі зор бақыт.

17 августа 2018 - Кабиева Р. | Подробнее | 0 комментариев | 64 просмотра

 Өмір сүріп жатқан кезеңнің рухы суреткердің шығармашылық ізденісімен үндескен сәтте жергілікті жердің үні қалыптасып, өлең, әңгіме, роман, драма секілді әдеби жанрлар арқылы болашаққа қадам басады. Бұл үнді, яғни халық пен жердің тағдырын тіл арқылы жеткізуде ақын-жазушылардың рөлі маңызды.

 

16 августа 2018 - Кабиева Р. | Подробнее | 0 комментариев | 68 просмотров

  Бұл мақаланың тарихы қызық. Қағазға түскеніне жеті жылдай (15.10.2011) болып қалды. Оқырманға ұсынуға асықпадым. Соның сәті бүгін түсіп отыр.

 ... Бірнеше күн болды, тынышым кетіп, мазасыз күй кешудемін. Бәріне кінәлі - Оразай. Оразай Ғайсаұлы Тиыштыбаев - менің жерлесім, кезінде туған ауылым - Балуан сегізжылдық мектебінде бір сыныпта оқығанбыз.

 Ол біздің алтыншы сыныпқа 1961 жылдың күзінде келіп қосылды. Нақ сол жылы әкесі Ғайса ағай біздің мектепке мұғалім болып келген еді. Содан Оразаймен үш жыл бірге оқыдық. 1964 жылы Балуан сегізжылдық мектебін тамамдағаннан кейін мен оқуымды Қызылжардағы қазақ мектеп-интернатында жалғастыратын болдым да, Оразай Есілдің ар жағындағы Ленин (қазір М.Ахметбеков атында) орта мектебіне ауысты. Содан бері анда-санда жиын-тойларда кездескеніміз болмаса, жолымыз түйісе қойған жоқ еді.

16 августа 2018 - Кабиева Р. | Подробнее | 0 комментариев | 87 просмотров

    Мағжан Жұмабаев - XX ғасырдың кемеңгері. Оның азаматтық, ақындық жолы бөлек те, ұстаздық жолы бір басқа. Қамшының сабындай қысқа ғұмырын қазақ халқының бақыты мен болашағына арнаған Алаш қайраткері ұлтты бақытқа жеткізудің жалғыз жолы - оқу, ағарту iсі екенін ерте ұқты.

15 августа 2018 - Кабиева Р. | Подробнее | 0 комментариев | 84 просмотра

 Ұлы ақын Мағжан Жұмабаевқа туыстығым бар екенін сегізінші сыныпта әжем Бибізайып Бекенованың айтуынан білдім. Оған дейін бізді әлі жас деп, үйдегі үлкендер мұндай әңгімеге араластырмаған болар, мүмкін, өзіміз де балалықпен Мағжан туралы айтылып жүрген сөздерге ден қойыпМағжанның қазақтың дара тұлғасы екенін және оның атам Сәлімжанның туған бауыры болып келетінін білген күннен бастап, әжеме сан алуан сұрақтар қойып, маза бермегенім есімде. Әжем айтқан әңгімелердің бәрі де маған қатты әсер етті. Қазақтың біртуар тұлғасы Мағжанның туысы екенімді қаншалықты мақтан тұтсам да, бойымдағы бұл атқа лайық болып, атамды көбірек танысам, ол туралы көбірек айта алсам деген жауапкершілік сезімі басым.

15 августа 2018 - Кабиева Р. | Подробнее | 0 комментариев | 47 просмотров

 Ұлт ақыны Мағжан Жұмабаевтың тұлғасы жайлы 1923 жылдың қыркүйек айында Түркістан Республикасы Халық ағарту комисса­риаты жанындағы Мемлекеттік комитеттің төрағасы Халел Досмұхамедұлы Мәскеудегі Көркем әдебиет институтының тізгінін ұстаушы Д.Я.Брюсовқа жазған баянхатында: "М.Б.Жұмабаев пo отзы­ву Киргизской научной комиссии является, несомненно, ярким вы­дающимся киргизским поэтом... Будущий наш Пушкин", - делінген.

15 августа 2018 - Кабиева Р. | Подробнее | 0 комментариев | 55 просмотров

 Ұлт ұстазы Ахмет Байтұрсынов: "Сөздің ең ұлысы, ең сипаттысы тарих", - деген еді. Әлем тарихы екіге бөлінеді: бірі - адамдар тарихы; екіншісі - табиғат тарихы. Атақты тарихшы Плутарх өзінің "Жизнеописания" деген еңбегінде: "Біз тарих емес, өмірбаян жазамыз",- деуі осыдан.

15 августа 2018 - Садыкова А. | Подробнее | 0 комментариев | 85 просмотров

 Төрткіл дүниедегі қай халықтың болмасын, әдебиеті мен өнері сол жұрттың мәдениетінің қайнары, тереңге бойлаған рухани тамыры екені ақиқат. Осынау мәдениетті ұлттың ұлы тұлғалары қалыптастырып, айналасындағы ірілі - ұсақты арналарды өзіне тартып жататын шалқар дария тәрізденеді. Ойшылдар, ғұламалар мен кемеңгерлер ұлттық өзектен тамыр тартса да, бүкілғаламдық өркениетке барып қосылады.  Ағылшындар үшін Шекспир мен Байрон, немістерге - Гете мен Гейне, италиялықтарға - Данте, үндістерге - Тагор, орыстарға Пушкин мен Лермонтов қаншалықты ардақты болса, қазақ әдебиетін Абай мен Мағжансыз көзге елестету мүмкін емес. Бұлардың бәрі де өз ұлтының ғаламдағы жаратылысын, рухани танымы мен тұлғасын тұтастырып тұрған, мысалы, бір асыл заттың қасиетін танытатын айрықша белгілері іспетті.

14 августа 2018 - Кабиева Р. | Подробнее | 0 комментариев | 101 просмотр

    Мағжан Жұмабаевтың ақындық кемеліне келгенде жазған поэмасы - "Батыр Баян". Қазақ поэзиясының інжу-маржанына айналған осы поэмада Мағжанның өмір туралы ұстанымы, көзқарастары жыр қанатында самғап, өнер қалыбына құйылған.
   

13 августа 2018 - Кабиева Р. | Подробнее | 0 комментариев | 39 просмотров

XIX ғасырдың аяғы XX ғасырдың басында, яғни ғасырлар тоғысында елімізде талай оқиғалар болды. Бұл кезеңде Қазақстан түгелдей Ресейдің қол астына кіріп, оның түпкілікті боданында еді. Қазақтың жер- асты, үсті байлығын жалғыз Ресей емес, шетел басқыншылары емін еркін иемденді. Сонымен бірге, Қазақстан Ресейдің әскери тірек еліне айналды. Жаппай орыстандыру саясатының негізінде Қазақстан халқының көп бөлігін келімсектер құрды. Қоныс аударылғаңдарға қазақтардың шұрайлы деген жерлері бөлініп берілді. Жерінен айрылған қазақ халқы нағыз көшпенділер кейпін киіп, көбісі патша өкіметінің реакциялық саясатына шыдай алмай көрші мемлекеттерге көшуге мәжбүр болды. Қалған бөлігі атақоныс жер суын, ар-намысын қорғау барысында күреске де шығып отырды, бірақ ол көтерілістер аяусыз басылып тасталды. Қазақстанда отарлау саясаты кезінде өнеркәсіп саласын дамыту үшін қазақ жерлеріне ірі зауыттар мен фабрикалар салынды. Соның нәтижесінде елде жұмысшы табы да қалыптаса бастады. Елді басқару үшін жергілікті тұрғындарды оқытуға да тура келді. Осыған орай жер-жерде мектептер мен орта оқу орындары ашылып, онда қазақ балалары оқытылды. Оқу-ағарту саласының дамуы бұдан ертерек кезде басталғаны белгілі. Екі ғасыр тоғысындағы аумалы-төкпелі дәуір мен саяси оқиғалар қазақ ұлтының арасынан өз саяси қайраткерлерін шығарды. Бұл зиялылар өздерінің бар ғұмырын өз елі мен халқының бақытына арнап, сол жолда құрбан болды.

10 августа 2018 - Кабиева Р. | Подробнее | 0 комментариев | 62 просмотра

 Қазақ поэзиясының жарық жұлдызы, жыр дүлдүлі Мағжан Жұмабаевтың 125-жылдық мерейтойы Түркі әлемі, Еуропа мен Қазақстан бойынша, әсіресе, Қызылжар өңірінде кеңінен аталып өтті. Ақпан айында Анкара қаласында "ТҮРІКСОЙ" халықаралық  ұйымының штаб-пәтерінде Мағжан Жұмабаев жылы салтанатты түрде ашылса, сәуірде Париж қаласында "Рухани жаңғыру және мәдени мұра: өткеннен келешекке түркі тілі" атты халықаралық форуммен жалғасты. Еліміздің түкпір-түкпірінде Алаштың ардақтысы, жыр пайғамбары Мағжан Жұмабаевтың мерейтойына орай, ақынның өмірі мен шығармашылығын насихаттау бойынша аудандық, облыстық халықаралық деңгейде басқосулар, дөңгелек үстелдер, мүшайралар сияқты әртүрлі іс-шаралар өтті. Газет-журнал беттерінде жыл басынан бастап, ақиық ақын туралы мақалалар жарияланып, музейлерде көрмелер ұйымдастырылды. Осы маңызды шаралардың көбі өңірімізде өткені біз үшін үлкен қуаныш әрі абырой.

10 августа 2018 - Кабиева Р. | Подробнее | 0 комментариев | 39 просмотров

    Қазақтың ұлы ақыны, азаттық үшін күресте жанын қиган аяулы ұлдарының бірі - Мағжан Жұмабаевтың ардақты аты арамызга оралгалы отыз жыл болып қалды. Осы кезеңде, әсіресе коммунистік идеология құрсауынан босанып, тарихи дамудың Тәуелсіз жолына түскеннен бері, Мағжан есімін қастерлеп, ақынның өмірі мен шығармашылығы жан- жақты зерттелуде. Әлеуметтік әділетсіздік құрсауын бұзып шығып, «Гуннан туған Күн ұлы» екендігін архив деректері арқылы дәлелдеп, Мағжан біздің заманымыз үшін де «Жастардың ой-санасының әміршісі» екенін өз халқы ғана емес бүкіл Түркі әлемі мойындап отырғанын халықаралық «Түріксой» ұйымының биылғы 2018 жылды «Мағжан жылы» деп жариялауы дәлел екенін көреміз.

 

10 августа 2018 - Кабиева Р. | Подробнее | 0 комментариев | 45 просмотров