Знаменитые земляки

RSS-лента

 Мағжан Жұмабаев қазақ әдебиеті мен тари­­хының кемеңгері, бейнелеп айтсақ, қа­зақ ағартушыларының ірі қайраткері және дауылпаз ұлы ақын. Сонау өткен заманда қазақ даласында болған талай қиын кезеңді басынан кешіп, бар тіршілік-өмірін қазақ баласының зарын жазып, жанын аямай ат салысқан алаштың қайратты абзал азаматы.

28 января 2019 - Кабиева Р. | Подробнее | 0 комментариев | 26 просмотров

 Қазақ поэзиясы философиялық биікке XIX ғасырдың соңына қарай Абай арқылы көтерілсе, XX ғасырдың басында ұлттық әдебиетіміздегі осы Абай шыңына Мағжан да иықтаса қатар қонды. Ақылдың ақыны Абай мен сезімнің жыршысы Мағжан қазақ поэзиясының көгінде қос жұлдыз болып жарқырады. Бұл екеуі жиырмасыншы ғасырда да, одан кейінгі кездерде де ұлттық сөз өнерінің даму бағдарын бағыттап тұратын мәңгілік шамшыраққа айналды. Қазіргі қазақ поэзиясының алысқа ұзай алмай жүруінің бір себебі, осы Абай-Мағжан нұсқаған даңғылмен жүрмей, кезінде отаршылдар бұрған жолға түсіп, сол саяси таптаурыннан шыға алмай келгендігі болса керек.

 

28 января 2019 - Кабиева Р. | Подробнее | 0 комментариев | 32 просмотра

Биыл дауылпаз жырау, қаһарман қолбасшы, көрнекті қайраткер, ділмар шешен Қожаберген Толыбайұлының туғанына 355 жыл толып отыр. Атақты “Елім-ай” дастанының авторы, “Жеті жарғы” заңдар жинағын жазуға қатысқан тарихи тұлға жайлы бұған дейін көп зерттеліп, ондаған еңбек жазылды. Жыраудың өмірі мен ерліктері жайлы қалам тербегендердің алғашқы легінде көрнекті ғалым Тұрсынбек Кәкішев жүрген еді. Марқұмның халықтық гимнге айналған “Елім-ай” дастанын жан-жақты талдап, жыраудың қазақ тарихындағы орны туралы жазған мақаласын оқырман назарына ұсынып отырмыз.

28 января 2019 - Кабиева Р. | Подробнее | 0 комментариев | 29 просмотров

Мен осы мақаламның тақырыбына Тәтіқара жыраудың “Қамыстың басы майда, түбі сайда” деген үш шумақ өлеңінің екіншісінде есімі баяндалатын Жабай батыр жайындағы соңғы екі тармақты тектен-тек айғаққа алып отырған жоқпын. Жорық үстінде, нағыз кескілескен қантөгіс сәтінде сананы серпілтетін, намысты жалындататын, жүрекке от беретін жырды Тәтіқара (1705-1780) қол бастаған Шақшақ Жәнібек Қошқарұлына, Қанжығалы Бөгенбай Ақша ұлына, Уақ Сары, Баян Қасаболат ұлдарына һәм Керей Жабай батыр Қарабиұлына және басқа марғасқа ерлерге арнап шығарған.

28 января 2019 - Кабиева Р. | Подробнее | 0 комментариев | 36 просмотров

 Мағжан Жұмабаевтың творчестволық жолы – буырқанған шабытты ізденістері мол, нағыз поэзия биігіне самғаған, оның нелер асқақ асуларынан асқан жемісті жол.

Ақындық сапарының ілкі қадамында ол ағартушылық дүниетанымының аясында толғанды. Мұның өзі түсінікті де еді. Лермонтов Пушкиннің ізін баса келгені сияқты, Мағжан Абайдың ізін басты. Абайдың тұңғыш өлеңдер жинағы 1909 жылы шыққанда ол 16 жаста болатын. Ол бір сөзі мың жыл жүрсе дәмі кетпес Абай поэзиясына ғашық. Алтын хаким Абайға атты Шолпан жинағында жарияланған өлеңінде ұстазына сендей ақынды дүние қолын жайып енді күтпес дей келе, тыныш ұйықта, сенің ісіңді алға апарар мына біз, жастармыз, деген ой айтады. Өзі де ағартушылық арнада жазылған өлеңдерінде надандықты түйрейді, өнер-білімге шақырады.

23 января 2019 - Кабиева Р. | Подробнее | 0 комментариев | 57 просмотров

 Баян батыр деген кім? Қайдан шыққан батыр? Несімен даңқты? Бұл сұрақтарға қазіргі жастардың көпшілігі анық жауап бере алмайды. Ал ол – біздің жерлесіміз, әйгілі Абылай ханның хас батырларының бірі.

21 января 2019 - Кабиева Р. | Подробнее | 0 комментариев | 54 просмотра

Бұдан 100 жыл бұрын болған Ақпан және Қазан төңкерістері Алаш көсемдері мен ұлт қайраткерлерінің қоғамдык-саяси қызметтерінде елеулі рөл атқарды, оларға айтарлықтай ықпал етті.

Бастапқыда «бәріміз теңгерілеміз, азат халық қатарына қосыламыз» деп алақайлап қарсы алғандарымнан кейін қуаныштары су сепкендей басылып калды. Өйткені, күшпен тұрғызылған әміршіл-әкімшіл жүйенің тас құрсауы түптің-түбінде «көн тартылса, қалпына келедінің» керін келтірері анық еді. Оның соңы 70 жыл ішінде талай қасіретті зобалаңдар мен шапқындарға жалғасқанын, ащы зардаптарын әлі күнге дейін сезініп отырғанымыз айдай ақиқат. Қара халыктың көсегесін көтеруді ұран етіп көтерген Кеңес өкіметі жақсы менен жайсаңды жазықсыз қырып салғанына, жұртшылықтың санасына саз балшықша иленген кеңестік сиқырлы саясат еріксіз танылғанына тәуелсіздіктің арайлы таңы атқаннан кейін анық көз жеткізіп отырмыз.

17 января 2019 - Кабиева Р. | Подробнее | 0 комментариев | 30 просмотров

  Мағжан «Пайғамбар» дейтін өлеңінде: Күншығыста ақ алтын бір сызық бар, Мен келемін, Мен Пайғамбар - Күн ұлы - деп, көңілі көсем, от рухты «сиқырлы даланың баласы» ғайыптың елшісіндей, ұлы тілектің, асқақ мұраттың, пәк, парасатты ұстанымның, пайымшыл көзқарастың жарығымен, қуатымен нұрланған жанды суреттеулерге жүгініп, жер-дүниені дауылпаз дауысымен дүбірлетеді. «Күншығыста ақ алтын бір сызық бар» дейтін сөйлемінің бір мағынасын былайша түсіндіруге болады. «Жердің үстінде бірдей қылып екіге бөлген бір сызық бар. Ол сызық күннің жүретін жолын орысша «Экватор» дейді.

16 января 2019 - Кабиева Р. | Подробнее | 0 комментариев | 26 просмотров

 Өнерде теңдесі жоқ асқақ ақын Мағжан философиясының көкжиегі өзгеше көркем еді. Мағжан - Күн болатын: «Көкте – Күнмін, көпке нұрым шашамын». Көпке Күн болып нұрын шашқан ақын- философтың асқақ үнін адамзат баласы естіп, нұрланды. Бірақ Мағжан үні «шіркеулілердің» бетін қарыды. Күннің нұрынан шошығандар «қара тақтаны» ойлап тапты. Сырттан танылған дүниетанымның жетегінде кеткендер Мағжандай тұлғаға жатбауырлықтыңкатыгездігін көрсетті.

15 января 2019 - Кабиева Р. | Подробнее | 0 комментариев | 34 просмотра

 Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев “Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру” атты бағдарламалық мақаласында “Біздің бабаларымыз ғасырлар бойы ұшқан құстың қанаты талып, жүгірген аңның тұяғы тозатын ұлан-ғайыр аумақты ғана қорғаған жоқ. Олар ұлттың болашағын келер ұрпағын, бізді қорғады. Сан тараптан сұқтанған жат жұртқа атамекеннің қарыс қадамын да бермей, ұрпағына мирас етті”, – деген болатын. Елдің шетінде, желдің шетінде орналасқан Қызылжар жеріне жау аяғын бастырмай, халқына қорған болған қаһармандардың бірі – Сүйіндік батыр. Қалмақтармен соғыста ерен ерлік көрсеткен оғланның жерленген жері киелі орын саналады.

 

14 января 2019 - Кабиева Р. | Подробнее | 0 комментариев | 97 просмотров

 “Рухани жаңғыру” бағдарламасы аясында халқының азаттығы жолында бар ғұмырын сарп еткен Алаш арысы Мағжан Жұмабаевтың туғанына 125 жыл толуына орай Алматыдағы Достық үйiнде “Ақынның рухани мұрасы” тақырыбында еске алу кешi өттi.

Шараны Алматы қаласы Достық үйiнiң жұмысын қамтамасыз ету қызметi жетекшiсiнiң орынбасары Нұрлан Мәуленов жүргiздi. Басқосу аясында этнология институтының жетекшi ғылыми қызметкерi, тарих ғылымдарының кандидаты Әуезхан Шашаев Мағжан ақынның қайраткерлiк ұстанымдары, саяси көзқарастарына қатысты әлi де беймәлiм деректердiң бар екендiгiн жеткiздi.

3 января 2019 - Кабиева Р. | Подробнее | 0 комментариев | 33 просмотра

Көзі тірі болсаәріптесімізесімі республика жұртшылығына жақсы танымал журналист Мәлік Мұқанов бұл күндері 75 жасқа толар едіЕңбек жолын Есіл ауданындағы Жекекөл ауылында мұғалімдіктен бастаған оның өмірін қаламгерлікпенжурналистикамен байланыстыруы кездейсоқ емесОблыстық Солтүстік Қазақстан”, 1990-1996 жылдары республикалық “Халық кеңесі” газетінде қызмет атқара жүріп қаламгер ретінде қалыптасты.

3 января 2019 - Кабиева Р. | Подробнее | 0 комментариев | 29 просмотров

 Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың “Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру” бағдарламалық мақаласы – өшкенімізді тірілтіп, жоғалғанымызды табуға мүмкіндік берген мәні терең, мағынасы зор құжат. Қазақстан әлемдегі ең дамыған отыз елдің қатарына қосылуды мақсат етіп отыр. Оған жету үшін Елбасымыз атап көрсеткендей, санамыздың ісімізден озық болуы маңызды. Алдымен, тарлан тарихтың, жасампаз бүгінгі күн мен жарқын болашақтың көкжиектерін анықтап алған жөн болар.

3 января 2019 - Кабиева Р. | Подробнее | 0 комментариев | 39 просмотров

 Историки предлагают включить место погребения Суиндык баты­ра в Карту сакральных мест Казахстана.

3 января 2019 - Кабиева Р. | Подробнее | 0 комментариев | 82 просмотра

 2018 год проходил под знаком 125-летия выдающегося казахского поэта Магжана Жумабаева.

3 января 2019 - Кабиева Р. | Подробнее | 0 комментариев | 39 просмотров